گره معاملاتی چیست؟


در بورس اوراق بهادار  با توجه به محدودیت دامنه مجاز نوسان قیمت و احتمال تشکیل صف خرید و فروش سنگین برای نماد های معاملاتی که دارای نقدشوندگی پایین تری هستند، ممکن است روند معاملات به آرامی و کندی انجام گیرد، حال در این وضعیت به علت وجود حجم مبنا و حجم معاملات پایین قیمت پایانی نسبت به روز قبل تغییر محسوس و چشمگیری نخواهد داشت. در صورت تداوم این وضعیت در چند جلسه معاملاتی، نماد معاملاتی با صف خرید و فروش های قفل شده و بدون معامله همراه خواهد شد که به این وضعیت گره معاملاتی گفته می شود و نماد معاملاتی مشمول دستور رفع گره خواهد شد.

نکته ای که باید به آن توجه نمود این است که گره معاملاتی با توجه به در نظر گرفتن  حجم مبنا صرفا برای نماد های بورسی ممکن است شکل بگیرد و نماد های فرابورسی به دلیل وجود حجم مبنای ۱ شامل گره معاملاتی نمی شوند.

دستوراالعمل و قوانین گره معاملاتی

گره معاملاتی وضعیتی است که شرایط زیر را داشته باشد :

  1. در آن یک نماد معاملاتی به رغم برخورداری از صف خرید یا صف فروش در پایان جلسه معاملاتی حداقل معادل یک برابر حجم مبنا برای شرکت هایی با ۳ میلیارد سهم و بیشتر و دو برابرحجم مبنا برای سایر شرکت ها، به علت عدم تقارن قیمت های درخواست خرید و فروش، حداقل به مدت ۵ جلسه معاملاتی متوالی مورد معامله قرار نگیرد یا متوسط معاملات روزانه آن در این دوره( به استثنای معاملات در بازار معاملات عمده)، کمتر از ۵ درصد حجم مبنا باشد.
  2. کلیه معاملات یک نماد معاملاتی در ۵ جلسه معاملاتی متوالی در سقف دامنه نوسان روزانه قیمت باشد.
  3. کلیه معاملات یک نماد معاملاتی در ۵ جلسه معاملاتی متوالی در کف دامنه نوسان روزانه قیمت باشد.

مقررات گره معاملاتی در مورد سهام برخی شرکت ها به تشخیص مدیر عامل بورس می تواند حداکثر تا ۵ روز کاری اعمال نگردد.

ماده واحده: در صورت قرار گرفتن شرکت‌هایی با سرمایه کمتر از ۱۵۰ (یکصد و پنجاه) میلیارد ریال در گره معاملاتی، رفع گره و عدم اعمال حجم مبنا با پیشنهاد مدیریت بازار بورس تهران همراه با ذکر دلایل مربوطه و تأیید مدیرعامل شرکت بورس انجام خواهد شد.

برای نمادهای معاملاتی که بر اساس اعلام بورس مشمول گره معاملاتی می شوند، در ابتدای روز معاملاتی بعد بازگشایی نماد مطابق ترتیبات ماده ۲۲ صورت خواهد پذیرفت.

ماده ۲۲ دستورالعمل اجرایی نحوۀ انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران

بازگشایی نماد معاملاتی از طریق حراج ناپیوسته ۳۰ دقیقه ای با اعمال یک مرحله پیش‌گشایش، شروع و با اجرای حراج ناپیوسته پایان می‌یابد. پس از این مرحله، معاملات از طریق حراج پیوسته در زمان باقیمانده تا پایان جلسه معاملاتی و در دامنه نوسان مجاز روزانه قیمت انجام می‌شود. قیمت مرجع در دوره حراج پیوسته، قیمت کشف شده از طریق حراج ناپیوسته است.

ذکر این نکته ضروری است که حجم مبنا در محاسبه قیمت پایانی نمادی که بیش از ۵ جلسه معاملاتی با صف خرید یا فروش درگیر بوده، حذف می شود. برای رفع گره معاملاتی چند تبصره وجود دارد که در ادامه به شرح ان پرداخته می­شود.

تبصره ۱:

اگر در دورۀ حراج ناپیوسته معامله‌ای صورت نپذیرد یا، معاملات انجام شده در دوره حراج ناپیوسته توسط بورس تایید نگردد، به تشخیص بورس و پس از اطلاع رسانی، حراج ناپیوسته موضوع این ماده برای یکبار دیگر در همان

جلسه معاملاتی یا در ۹۰ دقیقه ابتدایی جلسه معاملاتی بعد قابل تکرار است. به هر ترتیب در صورت عدم کشف قیمت، آخرین قیمت پایانی نماد معاملاتی، قیمت مرجع در دوره حراج پیوسته خواهد بود.

تبصره ۲:

درخصوص قیمت گذاری حق تقدم سهام برای اولین بار بعد از افزایش سرمایه و در زمان عرضه حق تقدم استفاده نشده در صورت عدم کشف قیمت پس از دو نوبت حراج ناپیوسته، حراج ناپیوسته تا کشف قیمت تکرار می شود.

در زمان عرضه‌ی حق تقدم استفاده نشده مدت زمان حراج ناپیوسته از شروع عملیات حراج آغاز و تا پایان جلسه‌ی معاملاتی ادامه خواهد داشت.

تبصره ۳:

در تمامی مواد این دستورالعمل، حراج ناپیوسته بدون محدودیت دامنه نوسان صورت می گیرد، مگر اینکه نوع محدودیت به صورت صریح بیان شده باشد.

نحوه  اطلاع از مشمول بودن نماد برای گره معاملاتی

برای آگاهی از نمادهایی که مشمول گره معاملاتی شده اند لازم است تا انتهای ساعت کاری معاملاتی و وضعیت نماد مذکور صبر کرد چرا که سازمان بورس با نرم افزارهایی که در اختیار دارد به سادگی نمادهای مشمول را فیلتر می کند و حداکثر تا ساعت ۱۶ آن را به سه روش به اطلاع سهامداران می رساند.

1-سامانه معاملات آنلاین کارگزاری های مختلف: بسیاری از سهامداران از طریق سامانه معاملات آنلاین کارگزاری های مختلف متوجه مشمول بودن یا نبودن نماد سهام خود برای گره معاملاتی می شوند.

2- پیام های ناظر بازار: ناظر بازار نیز به طور مرتب پیام های جدید را به روز می کند و اگر نمادی مشمول باشد در پیام های ناظر بازار در سایت tsetmc.com دیده می شود.

3- سایت سازمان بورس: از طریق سایت سازمان بورس نمادهای مشمول گره معاملاتی اطلاع رسانی می شوند.

   

 

فهرست