نحوه بررسی و تحلیل صورت های مالی شرکت ها


تنها راه بررسی وضعیت مالی شرکت­ها بررسی صورت­های مالی آن­ها است. در واقع صورت­های مالی نشان دهنده وضعیت مالی (دارایی­ها و بدهی­ها) و عملکرد مالی ( درآمدها و هزینه) شرکت­ها هستند. صورت­های مالی اساسی عبارتند از صورت سود و زیان، ترازنامه، و صورت جریان­های نقدی.

تجزیه و تحلیل صورت­های مالی باعث می­شود مدیران شرکت­ها، صاحبان سرمایه، بستانکاران و سرمایه­گذاران بتوانند از وضع مالی حال و آینده شرکت­های سهامی مورد نظر خود آگاه شوند. باید این نکته را مدنظر قرار داد که بسیاری از ضررها ناشی از توجه نکردن به صورت­های مالی شرکت­ها است.

ترازنامه

ترازنامه یکی از صورت­های مالی اساسی است که وضعیت مالی شرکت را در یک مقطع زمانی مشخص به طور خلاصه نشان می­دهد.

در واقع ترازنامه از یک سو منابع شرکت (دارایی­ها) و از سوی دیگر ادعای نسبت به این منابع را نشان می­دهد. ادعای مطرح شده از سوی قرض­ دهندگان را اصطلاحا بدهی و ادعای مرتبط با سهامداران را اصطلاحا حقوق صاحبان سهام می­نامند.

ترازنامه ها دو بخش مهم دارند: 1. دارائى ها 2. بدهى ها و حقوق صاحبان سهام.

در سمت راست ترازنامه دارایی­ها و در سمت چپ ترازنامه بدهی­ها و حقوق صاحبان سهام گزارش می­شود.

توجه به این نکته ضروری است که رابطه زیر به عنوان معادله اساسی حسابداری باید همواره برقرار باشد:

حقوق صاحبان سهام  + بدهی­ها= دارایی­ها

اطلاعات ترازنامه طبقه بندی خاص خود را دارد. به عنوان مثال ابتدا دارایی­ها ذکر می­شود و سپس بدهی­ها و در اخر حقوق صاحبان سهام گزارش می­شود.

در ترازنامه عموما دارایی­ها به ترتیب سرعت تبدیل به وجه نقد و بدهی­ها بر اساس سررسیدشان طبقه­بندی و گزارش­دهی می­شوند.

دارایی­ها را می­توان به دو دسته کوتاه­مدت (جاری) و بلندمدت (غیرجاری) طبقه­بندی نمود:

  • دارایی­های کوتاه­ مدت ( جاری): این اقلام بیشترین قدرت نقدشوندگی را دارند، یعنی می­توان آن­ها را به پول نقد تبدیل کرد، به فروش رساند یا در مدت یکسال آن­ را به صورت پول درآورد، از این رو، گاهی جمع دارایی­های جاری را سرمایه درگردش ( working capital) می­نامند. دارایی­های جاری عبارتند از وجه نقد و بانک، اوراق بهادار قابل معامله، بدهکاران، موجودی کالا و هزینه­های پیش ­پرداخت شده که در مدت یکسال به مصرف می­رسد.
  • دارایی­های بلندمدت (غیر جاری): به دارایی­هایی که جاری نیستند دارایی­های بلندمدت اطلاق می­شود. نظیر اموال، ماشین آلات (دارایی­های ثابت)، دارایی­های نامشهود ( حق اختراع، حق تالیف، سرقفلی)، سرمایه­گذاری­های بلندمدت و سایر دارایی­ها.

تعریف سرفصل­های ترازنامه

دارایی­های جاری

  • وجوه نقد: وجوه نقد متعارف­ترین دارایی جاری است. معادل نقد، به اوراق بهادار کوتاه­مدتی گفته می­شوند که عموما از ابتدا سررسیدی حداکثر 90 روزه داشته و به سرعت قابل تبدیل به مبلغ مشخصی وجه نقد می­باشند.
  • سرمایه­ گذاری­های کوتاه ­مدت: این سرفصل شامل سرمایه گذاری در اوراق مشارکت و سهام … است. این نوع از دارایی­ها به قصد کسب سود خریداری می­شوند و در مدت کمتر از یکسال قابل تبدیل به وجه نقد می­باشد.
  • دریافتنی های تجاری و غیرتجاری
  • شامل مطالبات شرکت از مشتریان می­باشد. دریافتنی ­های تجاری مطالبات شرکت عمدتاً بابت فروش محصول خود است اما دریافتنی غیرتجاری مرتبط با مطالبات شرکت از افرادی غیر از خریداران محصولات خود می باشد (مانند فروش نسیه ساختمان شرکت).

موجودی مواد و کالا: دارایی­هایی هستند که شرکت­های بازرگانی آنها را برای فروش مجدد تحصیل می­کنند و شرکت­های تولیدی آنها را برای فروش به مشتریان درجریان عادی عملیات خود تولید می­کنند. ازطرفی، واحدهای تولیدی سه طبقه موجودی کالا دراختیاردارند:

الف) موادخام: که شامل کالا یا موادی هستند که قراراست بخشی از محصول ساخته شده راتشکیل دهند ولی هنوز وارد فرآیند تولید نشده اند.

ب) کالای درجریان ساخت: همان کالای نیمه ساخته درجریان فرآیند تولید می باشد.

ج) کالای ساخته شده: کالای آماده فروش به مشتریان می باشد.

  • پیش پرداختها

مبلغی که بابت دریافت خدمات به کارفرما یا پیمانکار قبل از انجام کار پرداخت می­شود(بیعانه پرداختی). در واقع این سرفصل مخارجی هستند که معمولاً به منافعی به شکل خدمات تبدیل خواهند شد. مثل پیش پرداخت اجاره، پیش پرداخت بیمه، مالیات و … . این منافع با وجود اینکه دریافت نشده اند، اما انتظار می رود ظرف یک سال یا یک چرخه عملیاتی، دریافت شوند.

دارایی­های غیرجاری

  • سرمایه گذاری ها و وجوه نگهداری شده جهت مصارف خاص:

الف) سرمایه گذاری بلندمدت: سرمایه گذاری در اوراق بهادار سایرشرکت ها به قصد نگهداری آن دربلندمدت،

ب) وجوه نگهداری شده جهت مصارف خاص: انباشت وجوه نقد جهت تحقق اهداف بلندمدت خاص نظیر توسعه تاسیسات و یا تسویه بدهی های بلندمدت.

این دارایی ها و سایردارایی هایی که در قالب سرمایه گذاری و وجوه اختصاصی طبقه بندی می شوند تماماً دارایی غیرجاری محسوب می شوند و از آنها انتظار می رود که جریان های نقدی آتی برای شرکت ایجاد نمایند.

  • دارایی های ثابت): دارایی های که دراین طبقه جای می گیرند عبارتند از: زمین، ساختمان، تجهیزات، ماشین آلات، اثاثیه و منصوبات، اموال، ماشین آلات و تجهیزات (

لازمه جای گرفتن یک دارایی در این طبقه این است که شرکت ازا ین دارایی درجهت ایجاد درآمد ازطریق عملیات عادی و مستمرخود استفاده نماید. اگر دارایی های فوق بطور فعال درعملیات مورد استفاده قرارنگیرد باید آنها را درگروه سایردارایی ها طبقه بندی کرد.

  • دارایی های نامشهود: دارایی های نامشهود برای چندین دوره مالی انتفاع به همراه دارند. تفاوت اصلی بین دارایی های ثابت ودارایی های نامشهود دراین است که دارایی های نامشهود فاقد ماهیت فیزیکی می باشند. آنها ازاین جهت ارزشمند هستند که حقوق وامتیازاتی را برای مالکان خود به همراه دارند. حق الامتیازها، نام وعلایم تجاری، سرقفلی و … نمونه­هایی از دارایی­های نامشهود می­باشند.
  • سایر دارایی ها :طبقه سایر دارایی ها شامل دارایی هایی است که منطقاً درطبقه دیگری قرارنمی گیرند. مانند هزینه های مرتبط با تاسیس و شروع فعالیت شرکت و هزینه های چاپ و طراحی گواهینامه های سهام، ارزش دفتری اموال بلا استفاده و نهایتاً اقلامی که از اهمیت چندانی برخوردار نیستند.

بدهی ها و حقوق صاحبان سهام

بدهی های جاری: به بدهی هایی اطلاق می شود که قرار است ظرف یکسال آینده تسویه شوند. مانند حسابهای پرداختنی، اسناد پرداختنی، بدهی های معوق، پیش دریافتها و حصه جاری بدهی های بلند مدت.

بدهی های بلند مدت: به بدهی هایی که جاری نیستند بلندمدت اطلاق میشود. مانند: اوراق مشارکت، وامهای بلند مدت و…..

حقوق صاحبان سهام عبارت است از دارایی ها منهای بدهی ها. حقوق صاحبان سهام شامل اقلام ذیل می گردد:

الف. سرمایه سهام عادی

ب. صرف سهام عادی

ج. اندوخته ها

د. سود (زیان) انباشته

 

ترازنامه

ارزش دفتری در ترازنامه

اعدادی که در ترازنامه گزارش می­شود، به ارزش دفتری ثبت شده اند.

صورت­حساب سود و زیان

صورت سود و زیان یکی دیگر از صورتهای مالی اساسی است که نتایج حاصل از عملکرد شرکت را در طول یک چرخه معین نشان می دهد و بیانگر میزان موفقیت یا عدم موفقیت در کسب سود است.

به طور کلی در این صورت مالی، درآمدهای تحقق یافته در یک دوره مالی با هزینه های تحمل شده در همان دوره مقایسه می شود تا قابلیت سود آوری شرکت مشخص شود.

این گزارش به شکل زیر تهیه می شود:

پس از کسر گروههای هزینه از گروه­های درآمد و فروش ، سود یا زیان ویژه بدست خواهد آمد. سود ویژه یا سود خالص در یک دوره مالی مازاد ارزش حساب های درآمد و فروش نسبت به حسابهای هزینه خواهد بود. در صورتی که ارزش حسابهای هزینه بیش از حسابهای درآمد و فروش باشد نتیجه زیان ویژه یا خالص می باشد.

این صورت مالی به‌طور خلاصه شامل پارامترهای زیر است:

  • درآمدها؛ شامل درآمدهای عملیاتی و درآمدهای غیرعملیاتی و…

درآمد عملیاتی عبارت از درآمدی است که از فعالیتهای اصلی و مستمر واحد تجاری حاصل می گردد و با عناوین مختلفی از قبیل فروش، حق الزحمه و حق امتیاز مورد اشاره قرار می گیرد.

درآمدهای غیر عملیاتی درآمدهایی هستند که در اثر فعالیت هایی غیر از ماموریت اصلی موئسسه عاید شده است .

  • هزینه‌ها؛ شامل بهای تمام‌شده کالای فروش رفته، سایر هزینه‌های عملیاتی، سایر هزینه‌های غیرعملیاتی و هزینه‌های مالی و…
  • سود(زیان)؛ شامل سود ناخالص، سود عملیاتی، سود ویژه، سود هر سهم(EPS)

EPS

 

EPS و کاربرد آن:

یکی از روش های استاندارد نمودن رقم سود ، تبدیل آن به یک مبلغ سود هر سهم (EPS) می­باشد.

EPS در بورس اوراق بهادار به روش زیر محاسبه می­شود:

 

 

  • ارزیابی قیمت سهام: تحلیلگران بازارهای مالی با ضرب مقدار EPS در رقم مربوط به مقدار P/E در خصوص پایین یا بالا بودن قیمت سهام قضاوت و تصمیم­گیری می­نمایند.
  • سهامداران و تحلیلگران بازار مالی می­توانند از EPS های گزارش شده جهت پیش بینی EPSهای آینده و برآورد نرخ رشد آینده استفاده می­کنند.
  • ارقام مربوط به EPS شرکت­ها مبنای قابل قبول­تری جهت مقایسه عملکرد شرکت­ها و نحوه مدیریت آن­ها نسبت به روش­های دیگر است.

 

DPSچیست

مقدار DPS نشان­دهنده مبلغ سودی است که شرکت بابت هر سهم به شکل نقدی به سهامداران پرداخت می­کند.

 

نسبت P/E چیست

نسبت P/E (قیمت به سود) یکی از خلاصه­های مهم مالی است که بر اساس سود هر سهم (EPS) محاسبه می­شود و دوره مورد انتظار برگشت سرمایه را نشان می­دهد و معکوس آن نشان دهنده نرخ بازده مورد انتظار حسابداری است.

در واقع نسبت P/E به ما می­گوید که سرمایه­گذاران حاضرند به ازای هر ریال سود یک شرکت چند ریال بپردازند.

صورت جریان وجوه نقد:

گردش نقدینگی در شرکت در طول یکسال به‌وسیله صورت جریان وجوه نقد اندازه‌گیری می‌شود. خصوصیت مهم این صورت مالی این است که منابع و مصارف وجوه نقد را در طول یکسال دقیقاً تعیین می‌کند. صورت گردش وجوه نقد براساس اطلاعات موجود در صورت سود و زیان و ترازنامه محاسبه می‌شود.

بستانکاران به‌دقت جریان نقدی شرکت را بررسی می‌کنند، زیرا آنان نگران پرداخت‌های شرکت هستند؛ به‌عبارت‌دیگر با بررسی این صورت مالی، جریان‌های نقدی بالقوه آتی شرکت، میزان قدرت پرداخت دیون، قدرت نقدینگی، انعطاف‌پذیری مالی و کیفیت درآمد شرکت قابل ارزیابی است.

   

 

فهرست