شاخص بورس و انواع آن


شاخص بورس عددی است که بیانگر وضعیت کلی بورس و روند رشد و یا افت این بازار می­باشد. با بررسی و تحلیل شاخص بورس، می‌توان وضعیت گذشته و حال بورس را از جنبه‌های مختلف، ارزیابی و روند آینده بورس را پیش‌بینی کرد، بنابراین، باتوجه به نقش بسیار مهمی که شاخص‌های بورس، در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران ایفا می‌کنند، نوسانات شاخص‌ها نیز برای سرمایه‌گذاران بسیار حائز اهمیت است. تاثیر شرکت ها در تغییر عدد شاخص متفاوت می‌باشد. شرکت های بزرگتر با سرمایه بالاتر تاثیر بیشتری در تغییر عدد شاخص دارند. به همین ترتیب شرکت های کوچکتر با سرمایه پایین‌تر تاثیر کمتری در تغییر عدد شاخص دارند.

بطور خلاصه کاربردهای شاخص عبارتند از:

1) اعداد شاخص بيان اطلاعات عمومي و كلي در مورد ساختار بازار است. در واقع شاخص مانند يك دماسنج وضعيت كلي اقتصاد و بازار را نشان مي‌دهد. معمولاً از كاهش شاخص به معناي ركود اقتصادي و افزايش آن به مفهوم رونق اقتصادي تعبير مي‌شود.

2) شاخص ابزاري است براي مقايسه تغييرات يك پديده در دو زمان متفاوت.

3) از بررسي اعداد شاخص، تغييرات احتمالي قيمت‌ها در آينده را مي‌توان دنبال كرد.

4) شاخص ابزاري براي مقايسه تغييرات گروهي چند پديده با يكديگر است. با استفاده از شاخص قيمت مي‌توان صنايع مختلف را با يكديگر مقايسه كرد.

شاخص‌ها بورس، انواع مختلفی دارند که هر کدام، وضعیت بورس را از جنبه‌ خاصی نشان می‌دهد.

شاخص کل

نام دیگر شاخص کل، شاخص قیمت و بازده نقدی (TEDPIX) است.  این شاخص بیانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت­های پذیرفته شده در بورس است. اگر تعداد خریداران در بازار بیشتر از تعداد فروشندگان باشد این موضوع سبب صعود شاخص می­شود. اما خروج سرمایه­ها از بازار سبب نزول شاخص می­گردد. در مجموع شاخص کل نشان می‌دهد که سرمایه‌داران چقدر به بازار سرمایه امید بسته‌اند. نکته ای که هنگام بررسی شاخص باید به آن توجه کنید این است که میزان تغییرات شاخص برای ما اهمیت دارد نه خود عدد شاخص. تغییرات شاخص کل بیانگر میانگین بازدهی سرمایه­گذاران در بورس است. مثلا اگر شاخص کل بورس در طی ۱سال از عدد ۲۰۰۰۰ به ۳۰۰۰۰ برسد (۵۰% رشد کند) نشان دهنده این است که میانگین بازدهی بورس طی این یکسال برابر با ۵۰% بوده است.

هرچه شرکت ها بزرگتر باشند (سرمایه بیشتری داشته باشند) تاثیر بیشتری بر روی شاخص کل خواهند داشت.

شاخص کل هم وزن:

سهم شرکت‌های بزرگ در شاخص کل بیشتر از سهم شرکت‌های کوچک است. به این دلیل اگر سهم چند شرکت بزرگ رشد کند اما دیگر سهم‌ها رشد چشمگیری نداشته باشند، ممکن است شاخص کل بالا برود.

در نتیجه ممکن است شاخص کل فریبنده باشد. مثلا زمانی که با سقوط شرکت‌های بزرگ، شاخص کل کاهش پیدا می‌کند، هرچند اوضاع عمومی بازار مثبت و خوب بوده است.

تفاوت شاخص کل هم­وزن با شاخص کل در این است که وزن و اندازه شرکت ها در این شاخص تاثیر گذار نیست و سرمایه آنها یکسان در نظر گرفته می­شود و تاثیر افزایش و کاهش سود و قیمت سهام شرکت­ها در شاخص به یک میزان اثرگذار است؛ پس شاخص کل هم وزن میانگین بازدهی شرکت ها را با ضریب یکسان محاسبه می کند و نشان می­دهد.

در شاخص هم وزن تمام شرکت ها چه بزرگ و چه کوچک یکسان در نظر گرفته می­شوند. وقتی شاخص هم وزن منفی است یعنی بازدهی بیش از نصف شرکت های بازار کاهش یافته است و زمانی که شاخص هم وزن مثبت باشد یعنی بازدهی بیش از نصف شرکت های بازار رشد کرده است.

به خاطر وزن مساوی تمام نمادها، دست‌کاری این شاخص کار دشواری است و نمی‌شود با حمایت از چند سهم آن‌ را تغییر داد. به همین دلیل عده‌ای از تحلیلگرها برای بررسی حال عمومی بازار، شاخص هم‌وزن را ملاکی مناسب‌تر می‌دانند.

شاخص قیمت‌ها

در شاخص کل، هم قیمت سهم‌ها و هم سود سهم تاثیر دارند. اما یک ملاک دیگر وجود دارد که به کمک آن می‌شود فقط تغییرات قیمت را دنبال کرد. به این شاخص شاخص قیمت‌ها می‌گویند. شاخص قیمت ( TEPIX) نشان دهنده ی روند قیمت شرکت های بازار است و تفاوت آن با شاخص کل این است که سود سازی شرکت ها در آن تاثیری ندارد و تنها تغییرات قیمت سهام ها معیار محاسبات است. فزایش یا کاهش قیمت شرکت های بزرگ در شاخص قیمت بیش تر از افزایش یا کاهش قیمت سهم های کوچک اثر گذار است.

اگر شاخص قیمت‌ها ۱ درصد رشد کند، یعنی میانگین قیمت‌های هر برگه سهم به طور میانگین ۱ درصد رشد داشته است.

برای کسانی که می‌خواهند از خریدوفروش سهم در کوتاه‌مدت سود بگیرند، شاخص قیمت‌ها از شاخص کل مهم‌تر است.

شاخص قیمت هم وزن:

تفاوت این شاخص با شاخص قیمت این است که ضریب تاثیر شرکت های بزرگ و کوچک یکسان است و وزن شرکت ها محاسبه نمی شود.

در این شاخص شرکت ها بدون در نظر گرفتن اندازه شان بررسی می شوند و سرمایه تمام شرکت ها یکسان در نظر گرفته می شوند.

در واقع شاخص قیمت هم وزن نشان دهنده ی میزان بازدهی قیمت سهام شرکت ها بدون در نظر گرفتن بزرگی شرکت هاست و نوسانات مثبت و منفی شرکت‌های کوچک، به اندازه نوسان مثبت و منفی شرکت‌های بزرگ در این شاخص تاثیرگذار است.

شاخص سهام شناور:

سهام شناور سهامی اند که در دست سرمایه گذاران است و آماده ی عرضه و تقاضا در روزهای معاملاتی آتی می باشد . مالکان سهام شناور آزاد قصد ندارند با حفظ آن در مدیریت شرکت مشارکت کنند. قابلیت نقدشوندگی سهام شناور آزاد زیاد است.برای محاسبه سهام شناور آزاد باید ترکیب سهامداران، بررسی و سهامداران راهبردی را مشخص کرد. سهامدار راهبردی، سهامدارانی هستند که در کوتاه مدت، قصد واگذاری سهام خود را نداشته و معمولاً می‌خواهند برای اعمال مدیریت خود، این سهام را حفظ کنند شاخص سهام شناور TEFIX نیز مثل شاخص کل است با این تفاوت که سهام شناور در دست سرمایه گذاران را بررسی می کند.  هدف اصلی استفاده‌ از سهام شناور آزاد در محاسبه شاخص‌ها، در واقع پیگیری رفتار قسمتی از بازار است که از قدرت نقدشوندگی بیشتری برخوردار هستند.

شاخص صنعت:

منظور از شرکت های صنعتی شرکت هایی هستند که در صنایع مختلف مانند خودروسازی، پتروشیمی، فلزات اساسی، مخابرات، ساختمان و … فعالیت می کنند.

این شاخص بازدهی صنایع مختلف را به تفکیک نشان می دهد و مانند شاخص کل محاسبه می شود؛ این شاخص نشان دهنده ی میانگین بازدهی سرمایه گذاران در آن صنعت است. مانند شاخص صنعت خودرو یا صنعت پتروشیمی و…

شاخص صنعت برای تحلیل و مقایسه وضعیت صنعت ها برای سرمایه گذاری به کار برده می شود اما رشد یک شاخص صنعت لزوم بر رشد تمامی شرکت های فعال در آن صنعت نمی باشد بلکه این شاخص میانگین بازدهی را نشان می دهد و طبیعتا رشد برخی شرکت ها می تواند بر خلاف جهت شاخص باشد مثلا  ممکن است شاخص صنعت خودرو طی یک سال رشد کرده باشد اما شرکت خودروسازی کوچکی در همین مدت بازدهی منفی داشته اما بازدهی مثبت شرکت های بزرگ فعال در آن صنعت موجب رشد مثبت شاخص شدند.

شاخص بازار اول:

میانگین بازدهی شرکت های بازار اول بورس را نمایش می دهد.

شاخص ۵۰ شرکت فعال تر:

هر ۳ ماه یکبار سازمان بورس ۵۰ شرکتی که بیشترین معاملات را در بازار داشته معرفی میکند و شاخص ۵۰ شرکت فعال تر میانگین بازدهی این شرکت ها را نشان می دهد که طی این مدت سود و قیمت آنها چه تغییراتی می کند. به طور کلی شاخص ۵۰ شرکت فعال تر تغییرات سطح عمومی قیمت سهام ۵۰ شرکتی را نشان می دهد که سهام آنها از سایر شرکت ها نقد شونده تر است.

   

 

فهرست