روش های افزایش سرمایه


هر شرکتی در زمان تاسیس و ثبت، سرمایه ای را به عنوان سرمایه ثبت شده اعلام می­کند ، سرمایه یک شرکت در بازار سهام تهران از ضرب تعداد سهام آن در ارزش اسمی سهام آن شرکت به دست می­آید. افزایش این سرمایه در شرکت که منجر به افزایش تعداد سهام شرکت (به نسبت درصد افزایش سرمایه ) می­شود افزایش سرمایه نامیده می شود.

معمولا پس از پيشنهاد هيئت مديره و ارائه طرح توجيهي افزايش سرمايه و مشخص نمودن روش و محلي كه مبلغ حاصل از افزايش سرمايه قرار است در آنجا سرمايه گذاري شود ، اين افزايش به ميزان مشخص ، مثلا (100 % ) به تصويب مجمع می­رسد.

پس از آن اين افزايش سرمايه در اختيار هيئت مديره قرار ميگيرد و هيئت مديره پس از طي مراحل قانوني و جلب رضايت سازمان بورس اقدام به ثبت اين افزايش مي­نمايد. در زمان مجمع تصمیم گیری برای افزایش سرمایه نماد معاملاتی شرکت در بازار بورس متوقف می­شود و تنها کسانی که در روز تاریخ مجمع سهام دار باشند از افزایش سرمایه استفاده می­کنند.در اولین روز بازگشایی نماد معاملاتی شرکت ، معاملات شرکت بدون دامنه نوسان انجام می شود.

افزايش سرمايه به سه طريق امكان پذير  است:

1- افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سود های پرداخت نشده سال‌های قبل)

بخشی از سود سالانه شرکت‌ها در حساب سود انباشته آن‌ها ذخیره می‌شود. سودهایی که در سال‌های گذشته بین سهامداران تقسیم نشده است در جهت جبران و احیاء مخارج مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری‌های جدید و سایر عملیات شرکت به کار گرفته شده و عملاً جریان نقدینگی جدیدی به شرکت ورود پیدا نمی‌کند. طبق قوانین بورس، شرکت­ها سالانه موظفند تا حداقل %۱۰   EPS را به عنوان اندوخته شرکت نگهداری کنند که این مقدار می تواند تا ۹۰% هم افزایش یابد. وقتی چند سال پشت سر هم سود تقسیم نمی­شود و شرکت این سود را اندوخته میکند ٬ شرکت می تواند مبلغ انباشته شده را بصورت نقدی بین سهام داران تقسیم کند و یا با افزایش سرمایه، در برنامه های تولیدی و سرمایه گذاری های جدید از آن پول استفاده کند.

در این روش پولی از خارج شرکت وارد شرکت نمی شود و منبع تامین مالی افزایش سرمایه از حساب اندوخته شرکت است و سهام­های منتشر شده جدید به نسبت تعداد سهام ٬ سهام داران و درصد افزایش سرمایه واریز می شود. همانطور که مشخص است در این حالت سهامداران پولی برای خرید اوراق جدید تزریق نمی‌کنند، به همین دلیل اصطلاحاً به سهام تعلق گرفته به سهامداران “سهام جایزه” می‌گویند. این سهام جایزه به همه سهامداران تعلق دارد و سهامداران بدون نیاز به پرداخت هیچ گونه وجهی، مالک سهام جایزه شده به نحوی که میزان مالکیت سهامداران پس از این نوع افزایش سرمایه تغییری نخواهد کرد.

وقتی سهام افزایش سرمایه به پرتفوی واریز می­شود قیمت سهام شرکت به همان میزان کاهش می­یابد که به آن رقیق شدن سهام گفته می شود. برای همین در نمودار ها این اختلاف قیمت که بدون انجام معاملات حاصل می شود بصورت گپ بوجود می آید و برای حذف آن از نمودار های تعدیل شده استفاده می شود.

قیمت جدید هر سهم=قیمت پایانی هر سهم قبل از افزایش سرمایه/1+A

A=/درصد افزایش سرمایه100

 

افزايش سرمايه از محل آورده نقدي

زماني كه شركت اندوخته اي جهت افزايش سرمايه در اختيار ندارد و جهت ايجاد نقدينگي قصد افزايش سرمايه را داشته باشد ، ميتواند از اين روش براي افزايش سرمايه استفاده كند.  در اين حالت شركت به هر سهامدار به نسبت تعداد سهام قبلي امتيازي جهت خريد سهام جديد ميدهد كه اصطلاحا به آن حق تقدم ميگويند.  پس از ثبت افزايش به اين روش برگه هاي حق تقدم به آدرس سهامداران ارسال ميگردد .  این روش با ورود پول و نقدینگی به شرکت همراه است.

سهامداران پس از دريافت برگه هاي حق تقدم در صورت تمايل ، مبلغ اسمي سهام تعلق گرفته شده (كه تعداد آن در برگه حق تقدم مشخص ميشود )، را در مهلت مقرر به حساب شركت واريز نموده و پس از مدتي ( معمولا از يك تا چهار ماه ) برگه هاي سهام جديد به سهامداران داده ميشود . مهلت واریز مبلغ اسمی برای حق تقدم حدود ۲ ماه است و در این مدت می توان حق تقدم ها را خرید و فروش کرد و کسانی که تمایلی برای استفاده از حق تقدم و تبدیل آنها به سهام عادی ندارند می توانند حق تقدم خود را فروخته، براي اينكار مي بايست با مراجعه به كارگزاري و تكميل فرم درخواست فروش، تقاضاي فروش حق تقدم خود را بنمايد .

خريداران برگه هاي حق تقدم ، باید  علاوه بر پرداخت مبلغي كه بابت خريد حق تقدم به فروشنده مي پردازند مبلغ اسمي تعداد حق تقدم خريداري شده را نيز به حساب شركت واريزنمایند و منتظر دريافت برگه هاي سهام باشند .

از آنجاییکه تبديل برگه هاي حق تقدم به برگه سهم مدتي بطول ميانجامد و در طول اين مدت امكان خريد و فروش روي آن وجود ندارد، پول پرداختي بابت اين سهام تا زمان تبديل شدن به سهم بلوكه ميگردد. اوراقی که به عنوان حق تقدم به انتشار می رسد و به پرتفوی واریز می شود حدود ۱۰۰۰ ریال از قیمت بازاری سهم کمتر است. هر چه قدر انتطار بازار نسبت به آينده شركت و سابقه شركت در ارسال برگه هاي سهم مثبت تر باشد، تقاضا براي خريد آن بيشتر و در نتيجه اين اختلاف قيمت كمتر ميشود.

در زماني كه به هر دليلي سهامداري از حق تقدم خود استفاده ننمايد و يا به علت نداشتن آدرس پستي دقيق نزد شركت موفق به دريافت برگه حق تقدم خود نشود ، شركت پس از فروش اين برگه ها در بازار وجه آن را در حساب سهامدار نزد شركت نگهداري مي نمايد .

فرمول محاسبه قیمت حق تقدم و سهم پس از افزایش سرمایه آورده نقدی:

A=/درصد افزایش سرمایه100

قیمت جدید هر سهم =آورده نقدی سهام داران به ازای هر سهم+A+قیمت پایانی هر سهم قبل از افزایش سرمایه/1+A

قیمت هر حق تقدم= قیمت جدید هر سهم- آورده نقدی سهامداران به ازای هر سهم

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی ها

در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی ها، شرکت دارایی های ثابت مشهود خود را نظیر زمین، ساختمان، ماشین آلات و تجهیزات، سرمایه گذاری ها و … را مورد تجدید ارزیابی قرار می دهند. از این طریق ارزش دارایی های شرکت در ترازنامه به روز می شود. در نتیجه از آنجایی که معادله حسابداری در ترازنامه باید برقرار باقی بماند و بدهی های شرکت نیز تغییری نکرده، سرمایه شرکت باید افزایش پیدا بکند تا این معادله برقرار بماند.در این روش نیز پولی به شرکت وارد نمی شود و فقط یک عملیات حسابداری در صورتهای مالی شرکت رخ می دهد. در این روش نیز به همان مقدار که تعداد سهام فرد افزایش پیدا می­کند قیمت آن کاهش پیدا می کند، در نتیجه تغییری در دارایی فرد رخ نمی­دهد.

افزايش سرمايه به روش صرف سهام

در اين روش، شركت سهام خود را به مبلغي بيش از قيمت اسمي و از طريق پذيره نويسي بفروش رسانده و تفاوت حاصل از قيمت فروش و قيمت اسمي سهام را ، به حساب اندوخته منتقل و يا در ازاي آن سهام جديد ، به سهامداران قبلي ميدهد . منظور از صرف سهام، اضافه ارزش سهام یعنی ما به التفاوت ارزش بازاری و اسمی سهام میباشد.

يكي از دلايلي كه اخيرا اين روش نسبت به روش آورده بيشتر مورد توجه شركتها قرار گرفته، اين است كه در اين روش شركت مبلغ مورد نظر براي افزايش سرمايه را در مدت كمتري از طريق پذيره نويسي تامين ميكند.اما در روش آورده ، معمولا تامين مبلغ افزايش سرمايه تا آخرين روزهاي پايان مهلت استفاده از حق تقدم و همچنين به فروش رساندن حق تقدم هاي استفاده نشده ، به طول ميانجامد . در ايران گاهي شركتها مبلغ مورد نياز براي افزايش سرمايه را از طريق فروش تعدادي برگه سهام به نرخي بالاتر از قيمت اسمي تامين نموده و مابقي سهام را بين سهامداران قبلي توزيع نموده اند .

شرکت در خصوص صرف سهام سه کار می توانند انجام دهند:

  • انتقال اضافه ارزش به اندوخته شرکت
  • تقسیم نقدی اضافه ارزش به سهامداری قبلی
  • دادن سهام جدید به سهامداران قبلی
  • در مورد فروش هم دو کار می توانند انجام دهند
  • فروش با حفظ حق تقدم
  • فروش با سلب حق تقدم

کاهش سرمایه

در شرکت ها کاهش سرمایه نیز اتفاق می افتد و به دو نوع اختیاری و اجباری انجام می­شود. در صورتی که شرکت سرمایه ثبت شده را اشتباهی ثبت کرده باشد و یا وضعیت نامطلوبی داشته باشد و یا در زیان باشد تا حدی که زیان انباشته شرکت بیشتر از نصف سرمایه ثبت شده آن باشد شرکت مجبور به کاهش سرمایه می باشد.

   

 

فهرست