بازار پایه چیست


فرابورس ایران با ساختاری همانند بورس اوراق بهادار، با ساده کردن شرایط پذیرش، سعی در سازمان‌دهی شرکت‌های علاقه‌مند به ورود به بازار سرمایه دارد. از جمله تفاوت‌های فرابورس با بورس را می‌توان کمتر بودن شرایط الزامی برای پذیرش، و نیاز کمتر به شفافیت اطلاعات در بعضی موارد دانست؛ البته این موضوع می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری را اندکی افزایش دهد.

فرابورس دارای 5 بازار است که یکی از آن­ها بازار پایه است.

بازار پایه از خرداد1390، برای ساده کردن روند ورود شرکت‌ها به بورس و استفاده از مزیت‌های آن تشکیل شد. در واقع بازار پایه در فرابورس، با هدف سازمان‌دهی شرکت‌ها و بهبود  اقتصادی راه‌اندازی شد.

بازار پایه همانند بورس و فرابورس دارای چند تابلو است؛ که در گذشته (قبل از اعمال مقررات جدید) با نام‌های الف:دامنه نوسان( +-5% )، ب: (دامنه نوسان +-10%)، و ج: (بدون محدودیت دامنه نوسان)، شناخته می‌شدند. این میزان نوسان مجاز، ممکن است سبب وسوسه بسیاری از معامله­گران به انجام معامله‌های پرریسک شده باشد. با اِعمال مقررت جدید بر بازار، و ایجاد تابلوهای جدید بر اساس ریسک (تابلوهای زرد و نارنجی و قرمز) فضای بازار پایه نیز دگرگون گردید.

این مقررات جدید در جهت کنترل بازار به نفع سهام‌داران تدوین گردیده است؛ چرا که در گذشته با توجه به نوسان بیشتر و یا در مواردی، آزادی نوسان؛ عده‌ایی از سرمایه‌گذاران تازه‌کار، بدون آگاهی و احتیاط کافی اقدام به خرید و فروش می‌کردند و گاهی با زیان‌های سنگینی روبرو می‌شدند.

معاملات در بازار پایه

معاملات بازار پایه  به دو طریق انجام می­شود: حراج تک قیمتی و حراج پیوسته.

در روش حراج پیوسته، داد و ستد سهام براساس روش متداول در بورس و یا بازار اول و دوم فرابورس صورت می‌گیرد و شرکت‌هایی که نقدشوندگی بالایی دارند در این فهرست رده‌بندی می‌شوند، به اینصورت که از ساعت ۹ تا ۱۲ حراج پیوسته انجام می‌شود و در ساعت ۱۲ نماد بسته می‌شود.

اما شرکت‌های سهامی عامی که از نقدشوندگی کمی برخوردارند یا تعداد سهامدار آنها اندک است به روش حراج تک نرخی معامله می‌شوند.

در روش حراج تک‌‌نرخی، میانگین موزون قیمت‌های معامله شده در حراج‌ها به عنوان قیمت پایانی تعیین می‌شود و از روز پس از گشایش، دامنه نوسان قیمت به میزان ۱۰درصد قیمت پایانی روز معاملاتی قبل تعیین می‌شود.

در روش حراج تک نرخی، بعد از هر مرحله، نظارتی صورت می‌گیرد. قیمت‌های وارد شده بررسی می‌گردد و بدین ترتیب سفارش وارد شده رد یا مورد قبول واقع می‌شود. عمده مزیت این روش به حراج پیوسته را می توان عدم دستکاری قیمت عنوان کرد. این در حالی است که حراج پیوسته از امکان دستکاری قیمت بالایی (به ویژه در مورد سهام غیرنقدشونده) برخوردار است؛ بنابراین اجرای روش حراج تک‌قیمتی برای شرکت‌های با سهام شناور ناچیز یا تعداد سهامداران اندک مناسب‌تر است و مانع از نوسانات غیرمنطقی قیمت سهام می‌شود.

قوانین جدید بازار پایه فرابورس در سال 98

شرایط مجاز نوسان در تابلوهای بازار پایه بر اساس مقررات جدید این گونه است:

تابلو زرد: در روزهای هفته دامنه نوسان انجام معامله‌ها ۳% است. سهم‌ها در بازار “پایه زرد”، می‌تواند نهایتاً ۹% نوسان در هفته داشته باشد.

تابلو نارنجی: در روزهای هفته دامنه نوسان انجام معامله‌ها ۲% است. سهم‌ها در بازار “پایه نارنجی”، می‌تواند نهایتاً ۶% نوسان در هفته داشته باشد.

تابلو قرمز: در روزهای هفته دامنه نوسان انجام معامله‌ها ۱% است. سهم‌ها در بازار “پایه قرمز”، می‌تواند نهایتاً ۳% نوسان در هفته داشته باشد.

در روز دوشنبه از ساعت ۱۲ الی ۱۲:۳۰ دامنه نوسان معامله‌ها به دو برابر مقدار آن در سایر روزها تغییر پیدا می‌کند.

   

 

فهرست